ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid
ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid kunnen op elkaar lijken, maar hebben niet altijd dezelfde oorzaak. Een hoog IQ kan helpen om problemen te compenseren, waardoor ADHD of dyslexie soms minder zichtbaar wordt. Andersom kunnen ADHD of dyslexie ervoor zorgen dat talent niet goed naar buiten komt. Deze kennisplaat laat zien waar de overlap zit en waarom het belangrijk is om verder te kijken dan prestaties alleen.
Deze kennisplaat gaat over de overlap tussen ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid. Deze drie kunnen op elkaar lijken, samen voorkomen of elkaar maskeren. Een hoge intelligentie kan helpen om problemen te compenseren, waardoor ADHD of dyslexie soms minder zichtbaar wordt. Andersom kunnen ADHD of dyslexie ervoor zorgen dat talent niet vanzelf naar buiten komt.
De plaat laat daarom niet zien “hoe iemand is”, maar waar je op kunt letten: gedrag aan de buitenkant zegt niet altijd genoeg. Kijk ook naar wat iets kost, hoeveel iemand compenseert, waar iemand vastloopt en welke ondersteuning helpt bij overzicht, prikkels, lezen, plannen of organiseren.
Meer weten?
Deze kennisplaat is primair gebaseerd op het webinar ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid van Impuls & Woortblind, gegeven door Patricia van Casteren. In dit webinar bespreekt zij de relatie tussen ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid, met aandacht voor herkenning, diagnostiek, overlap, verschillen, executieve functies, maskeren, compenseren en de vraag waarom talent soms minder zichtbaar wordt dan je op basis van intelligentie zou verwachten. De spreker combineert daarbij wetenschappelijk onderzoek, praktijkervaring en ervaringskennis.
Voor de inhoud van de kennisplaat zijn vooral de hoofdthema’s uit het webinar gebruikt: dat ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid op elkaar kunnen lijken, maar niet hetzelfde zijn; dat een hoge intelligentie problemen kan maskeren; en dat ADHD of dyslexie er juist voor kan zorgen dat hoogbegaafdheid minder goed zichtbaar wordt. Ook het belang van executieve functies, zoals plannen, organiseren, starten, volhouden en omgaan met prikkels, is gebaseerd op de uitleg uit het webinar.
Daarnaast zijn enkele aanvullende bronnen geraadpleegd om begrippen en cijfers zorgvuldig te controleren. Voor de uitleg rond IQ en hoogbegaafdheid is gekeken naar informatie van Mensa International, waarbij de hoogste 2% van de bevolking als toelatingsgrens wordt gebruikt. Voor de samenhang tussen ADHD en leerproblemen is gekeken naar recent Nederlands onderzoek waarover de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam berichtten; daarin wordt beschreven dat ADHD, dyslexie en dyscalculie relatief vaak samen voorkomen. Voor de bredere duiding van slaapproblemen bij volwassenen met ADHD is gebruikgemaakt van wetenschappelijke overzichtsartikelen via PubMed, omdat exacte percentages per onderzoek en doelgroep verschillen.
De vorm met overlappende cirkels sluit aan bij bestaande venndiagrammen over neurodivergentie, zoals de door Mentaal Klassikaal gedeelde Nederlandse visual over ADHD, autisme en hoogbegaafdheid. Die visual is gebruikt als inspiratie voor de vorm, niet als inhoudelijke bron voor deze kennisplaat. De inhoud van deze kennisplaat is een eigen samenvatting en vereenvoudiging van het webinar en de aanvullende bronnen.
De plaat is bedoeld voor psycho-educatie en herkenning, niet als diagnostisch instrument of persoonlijk advies.