Alexithymie
Alexithymie betekent dat iemand moeite heeft om gevoelens te herkennen, te benoemen en onder woorden te brengen. Het gaat niet om een gebrek aan emoties, maar om een verstoorde vertaalslag tussen wat iemand ervaart en wat daarvan bewust wordt herkend en gecommuniceerd.
Mensen met alexithymie voelen emoties vaak wel, maar ervaren deze als vaag of lichamelijk. Hierdoor kan het lastig zijn om te weten hoe het echt met je gaat of om gevoelens te delen met anderen. Voor de buitenwereld kan dit overkomen als afstandelijk of moeilijk leesbaar.
Alexithymie is geen stoornis, maar een persoonlijkheidskenmerk of emotionele stijl. In deze kennisplaat wordt visueel uitgelegd wat alexithymie is, hoe het werkt in het brein en welke gevolgen en handvatten daarbij horen.
Alexithymie heeft invloed op hoe iemand zijn eigen binnenwereld ervaart. Gevoelens zijn vaak minder duidelijk, waardoor het lastiger wordt om emoties te herkennen en te benoemen. Een hulpmiddel zoals de emotietabel kan helpen om hier meer inzicht in te krijgen.
Emoties staan daarnaast in verbinding met wat iemand nodig heeft. Wanneer basisbehoeften niet worden herkend of vervuld, kan dit zich uiten in spanning of onrust zonder dat direct duidelijk is waar dit vandaan komt. Meer hierover lees je bij psychologische basisbehoeften.
Ook gedachten en interpretaties spelen een rol. Als gevoelens moeilijk te duiden zijn, nemen gedachten vaak de overhand. In denken & gedrag ontdek je hoe dit invloed heeft op gedrag en patronen.
Omdat emoties minder duidelijk voelbaar zijn, kan het omgaan met spanning extra uitdagend zijn. Hoe iemand hiermee omgaat, verschilt per persoon en situatie en hangt samen met coping.
Binnen het bredere thema van gevoelens en omgaan met emoties past alexithymie binnen emoties & regulatie.
Wil je het grotere geheel bekijken? Ga dan naar basis & begrip of ga terug naar psychologie.
Deze infographic over Alexithymie is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur, neuropsychologisch onderzoek en psycho-educatie uit de GGZ-praktijk.
De uitleg over alexithymie als persoonlijkheidskenmerk, inclusief de drie componenten (DIF, DDF en EOT), is ontleend aan internationaal onderzoek waarin gebruik wordt gemaakt van onder andere de Toronto Alexithymia Scale (TAS-20).
Voor de neurologische basis is gebruikgemaakt van overzichtsartikelen en neuroimaging-studies gepubliceerd in Frontiers in Psychology, BMC Medicine en publicaties via PubMed Central. Deze beschrijven verschillen in hersenactiviteit in onder andere de insula, het limbisch systeem en somatosensorische gebieden.
De informatie over gevolgen en samenhang met andere psychische problemen (zoals stress, angst, depressie, ASS, persoonlijkheidsstoornissen en verslaving) is gebaseerd op klinische en longitudinale studies uit onder meer BMC Psychiatry en publicaties van Springer.
De inhoud is vereenvoudigd en visueel vertaald voor educatief en psycho-educatief gebruik en is niet bedoeld als diagnostisch instrument.